काठमाडौँ : आज कात्तिक महिनाको द्वितीया तिथि, यमपञ्चकको अन्तिम दिन, देशभर भाइटीका पर्व धुमधामका साथ मनाइँदैछ। यस दिन दिदीबहिनीहरूले आफ्ना दाजुभाइको सुस्वास्थ्य, दीर्घायु र समृद्धिको कामना गर्दै टीका लगाइदिने परम्परा रहेको छ। हिन्दु धर्मग्रन्थअनुसार सूर्यका पुत्र यमराज र छोरी यमुना बीचको स्नेहपूर्ण भेटबाट यो पर्वको उत्पत्ति भएको विश्वास गरिन्छ।
कथाअनुसार यमराज यमलोकबाट पृथ्वीमा आएर यमुनासँग पाँच दिन बिताए र त्यस अवसरमा यमुनाले दाजुको स्वागत, सत्कार र पूजा गरी खुसी पारिन्। यमराजले पनि बहिनीको मायाले प्रसन्न भई प्रत्येक वर्ष यही समयमा पृथ्वीमा आउँछु भन्ने वरदान दिएका थिए। त्यसैबेलादेखि पाँच दिनको ‘यमपञ्चक’ पर्व सुरु भएको हो।
भाइटीकाको दिन बिहान ब्रह्ममुहूर्तमै उठी स्नान गरी शुद्ध वस्त्र धारण गरेर पूजा आरम्भ गर्ने चलन छ। घरमा दियो, कलश र गणेशको स्थापना गरी अष्टचिरञ्जीवीहरूको स्मरण गर्दै पूजा गर्ने परम्परा रहँदै आएको छ। पूजा अर्चनापछि बिमिरो, ओखर र अन्य सामग्री तयार पारेर सात पटक नटुट्ने तेलको धाराले दाजुभाइलाई छोप्दै दीर्घायुको कामना गर्दै टीका लगाइन्छ।
शास्त्रअनुसार दिदीबहिनीले पश्चिम फर्केर दाजुभाइलाई टीका लगाउनुपर्ने उल्लेख छ। टीकामा प्रयोग हुने रंगहरू पञ्चरङ्गी—रातो, सेतो, पहेंलो, हरियो र नीलो—हुने मान्यता छ। टीका लगाइसकेपछि सगुनका रूपमा दही, सेलरोटी, मिठाई, ओखर, मसला र फलफूल अर्पण गरिन्छ। त्यसपछि दाजुभाइले दिदीबहिनीलाई सौभाग्यका प्रतीक कपडा, दक्षिणा र उपहार प्रदान गरी आशीर्वाद ग्रहण गर्ने परम्परा रहेको छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार यस दिन तामसिक भोजन गर्नु हुँदैन, सात्त्विक भोजन लिनु शुभ मानिन्छ। टीका लगाउनु अघि शुद्ध मन र शुद्ध मुखले पूजा गर्नुपर्ने, र एक–अर्काप्रति मन दुखाउने व्यवहार नगर्नुपर्ने शास्त्रीय निर्देश छ। भाइटीका दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको माया, विश्वास र आत्मीय सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने पवित्र पर्वका रूपमा देशभर हर्षोल्लासका साथ मनाइँदैछ।
© 2026 All right reserved to saurahaonline.com | Site By : Sobij
© 2026 All right reserved to saurahaonline.com | Site By : Sobij
